Biskup Józef Zawitkowski na XIV Zjeździe Wychowanków i Wychowanek Szkół Średnich Ogólnokształcących w Łowiczu 21 września 1991 roku pozdrowił nas słowami:

Chylę czoło przed Sztandarem Szkoły. Ta łowicka Alma Mater wychowała wielu wspaniałych ludzi, wśród nich licznych kapłanów, biskupów, mądrych i dobrych wychowanków i nauczycieli. Niech Bóg będzie nagrodą dla szlachetnych. Historia naszego Liceum zasługuje na to, aby ją poznać, również po to, abyśmy wszyscy: uczniowie, nauczyciele, absolwenci i mieszkańcy Łowicza oraz Księstwa poczuli się z niej dumni.

Ewolucja nazwy Szkoły
wszystkie nazwy naszej Szkoły począwszy od roku 1433

Szkoła Przykolegiacka
Za datę otwierającą historię szkoły uważa się 1433 rok. Tak wczesna metryka stawia liceum w gronie kilku najstarszych szkół polskich. 25 kwietnia tegoż roku najstarszy kościół w Łowiczu pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny przy Rynku Starego Miasta, arcybiskup Wojciech Jastrzębiec, podniósł do rangi kolegiaty, a dotychczasowa szkoła parafialna tym samym stała się szkołą kolegiacką, a więc zyskała rangę odpowiadającą szkole średniej. Program szkoły przewidywał naukę trivium, tj. gramatyki, dialektyki i retoryki. W II połowie XVI wieku arcybiskup Jakub Uchański wybudował przy kolegiacie murowaną szkołę, przyozdobioną renesansowymi attykami. Wychowankowie kolegium, najzdolniejsi i zamożniejsi, kontynuowali naukę na Uniwersytecie Krakowskim.

Kolegium Pijarskie
Prawnym spadkobiercą jej było kolegium pijarskie założone w 1668 roku, którego fundatorem był kasztelan gostyński Jan Szamowski z żoną Anną. Pierwszym rektorem łowickiej szkoły pijarskiej był ks. Wojciech Siewierkiewicz. Zakupił od kapituły, znajdujące się na Starym Mieście kanonię („Doktorowską”) i sąsiadującą z nią kamienicę mieszczańską („Jaskółecką”). Kamienice odpowiednio przebudowano i w dniu 10 maja 1675 roku rozpoczęto naukę. Wcześniej odbywała się w klasztorze bernardynek. Była ona nadal bezpłatna, wystarczyło zdać egzamin wstępny. Przy kolegium mieściła się biblioteka z księgozbiorem w językach: polskim, łacińskim, francuskim, włoskim i niemieckim. Młodzież utworzyła swoją kapelę oraz teatr, w którym przedstawiała sztuki łacińskie.

W 1753 roku ksiądz Stanisław Konarski gościł w Łowiczu i zapoznał kapitułę zakonną ze swoim projektem reformy szkolnictwa pijarskiego. Łowickie kolegium zmieniło się tylko organizacyjnie. Wcześniej, już przed 1773 rokiem, miało ono wysoki poziom nauczania. W roku następnym stało się szkołą podwydziałową, zaś w 1788 roku – wydziałową. Nad szkołami wydziałowymi były już tylko dwie Szkoły Główne – w Krakowie i Wilnie.

W 1793 roku Łowicz zajęły wojska pruskie. Do końca rządów pruskich w mieście, tj. do 1806 roku szkoła funkcjonowała według zasad Komisji Edukacji Narodowej. W cyrkularzu pruskim z 1798 roku zapisano, że w Łowiczu były dwie szkoły prowadzone przez pijarów. W jednej uczono w języku łacińskim, w drugiej w języku polskim. W latach 1807 – 1815, czyli w czasach Księstwa Warszawskiego i następnie w okresie sporej autonomii Królestwa Polskiego (lata 1815-1830), kolegium pracowało według dobrych XVIII – wiecznych pijarskich programów.

Szkoła w latach 1833-1874
Wojna polsko – rosyjska w 1831 roku przerwała zajęcia szkolne. Księży pijarów rok później odsunięto od kształcenia młodzieży. W 1833 roku szkołę przemianowano na Szkołę Obwodową, zaś w 1843 roku na 4 – klasową Szkołę Powiatową Ogólną. Zmienił się charakter szkoły, bo i zmieniło się życie Polaków w zaborze rosyjskim po klęsce powstania.

Do tej szkoły w latach 1862 – 1865 uczęszczał Józef Chełmoński.

Łowicka Szkoła Realna
W 1865 roku była 5-klasową, męską szkołą powiatową, przemianowaną następnie w 1868 roku na progimnazjum realne, zaś w 1874 roku na Łowicką Szkołę Realną. Pod taką nazwą istniała do I wojny światowej. Ukończenie 7 – miu klas otwierało przed absolwentami drzwi uczelni wyższych, zaś „zaliczenie” 4 – 6 – ciu klas dawało możliwość zatrudnienia w wielu zawodach, głównie w urzędniczych.

Niezależnie od szkoły męskiej istniała średnia szkoła żeńska. W 1862 roku powstała 5 – klasowa pensja ss. bernardynek, zamknięta wkrótce, bo już w 1865 roku. Prowadziły ją nauczycielki świeckie. Na jej miejsce otwarto 3 – klasowe rządowe progimnazjum, znów zlikwidowane pod koniec XIX wieku. W 1900 roku otwarto 4 – klasowe progimnazjum, będące jednym z siedmiu tego typu w Królestwie. Uczyło się w nim 130-140 uczennic. W 1912 roku z budynku przy ul. Podrzecznej przeniesione zostało do gmachu byłego szpitala wojskowego przy ul. Stanisławskiego, gdzie mieściło się do 1914 roku.

Największym wydarzeniem w 40-letniej pracy Szkoły Realnej był strajk w 1905 roku. W grupie 64 usuniętych ze szkoły znaleźli się trzej bracia Starzyńscy – bardzo aktywni podczas wydarzeń z przełomu styczeń – luty 1905 rok. Roman był uczniem piątej klasy, Stefan pierwszej, a Mieczysław trzeciej. Z progimnazjum żeńskiego relegowano 92 uczennice. Strajk szkolny trwał do 1907 roku.

Szkołę do 1914 roku opuściło kilkuset absolwentów. Część z nich ukończyła wyższe szkoły techniczne poza granicami, przeważnie w Rosji.

Gimnazjum Państwowe im. ks. Józefa Poniatowskiego
Wybuch wojny w 1914 roku spowodował ponad roczną przerwę w pracy szkoły. Miasto zajęły wojska niemieckie. Dopiero 13 listopada 1915 roku na zebraniu członków Komitetu Obywatelskiego, wyznaczono otwarcie Szkoły Realnej na 16 listopada tegoż roku. Pierwszym kierownikiem pedagogicznym został Karol Kostro. Staraniem Macierzy Szkolnej i kolejnego dyrektora Jana Woynicz – Sianożęckiego szkoła aktem organizacyjnym Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 maja 1919 roku została upaństwowiona i otrzymała nazwę Gimnazjum Państwowego imienia Ks. Józefa Poniatowskiego. Warunkiem przyjęcia do klasy pierwszej było ukończenie czterech klas szkoły powszechnej i zdanie egzaminu wstępnego. Program był tak skonstruowany, że umożliwiał studia wyższe na dowolnym kierunku. W dniu 14 czerwca 1919 roku wydano pierwszych 5 świadectw dojrzałości.

Drugą szkołą średnią ogólnokształcącą upaństwowioną w 1919 roku było Gimnazjum Żeńskie imienia Juliana Ursyna Niemcewicza. Oba gimnazja mieściły się w gmachu pomisjonarskim przy Rynku im. Tadeusza Kościuszki.

Pierwsze Państwowe Liceum i Gimnazjum im. ks. Józefa Poniatowskiego
W 1938 roku Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego nadało gimnazjum męskiemu nazwę „Pierwsze Państwowe Liceum i Gimnazjum im. ks. Józefa Poniatowskiego w Łowiczu”, a gimnazjum żeńskie otrzymało nazwę „Drugie Państwowe Liceum i Gimnazjum im. J. U. Niemcewicza”. W tym też roku minister Wojciech Świętosławski wizytował szkołę, wręczył jej sztandar i odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą wychowankowi szkoły Stanisławowi Noakowskiemu.

We wrześniu 1939 roku zniszczony został budynek szkoły oraz cała dokumentacja gimnazjum żeńskiego. Z gimnazjum męskiego, dzięki dyrektorowi Janowi Zbudniewkowi, ocalały protokoły egzaminów maturalnych i sztandar szkoły. Po wybuchu II wojny światowej szkoła, podobnie jak większość szkół w okupacyjnej Polsce, działała na tajnych kompletach. W tajnym nauczaniu brało udział ponad 100 nauczycieli. W czasie okupacji 41 uczniów otrzymało świadectwo dojrzałości. Wielu nauczycieli i uczniów za miłość do nauki zapłaciło życiem.

 

Historia szkoły po II wojnie światowej

W lutym 1945 r. szkoła rozpoczęła pracę jako Państwowe Koedukacyjne Liceum Ogólnokształcące. Od 1961 roku jest Liceum Ogólnokształcącym im. Józefa Chełmońskiego, a od 2002 roku I Liceum Ogólnokształcącym im. Józefa Chełmońskiego w Łowiczu.

W 1973 r. szkole nadano Medal Komisji Edukacji Narodowej, w 1984 r. Medal Za Zasługi dla Miasta i Regionu, zaś w 1988 r. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Obecny sztandar szkolny pochodzi z 1965 roku, stary przedwojenny znajduje się w Muzeum w Łowiczu.

Mury szkoły w latach 1919-2003 opuściło 6034 absolwentów.

dsc09129.jpg dsc09128n.jpg dsc09130o.jpg